Macro fotoğraf olarak da adlandırılan yakım çekimler ortaya çıkan sonuçların başarısı sayesinde çok akılda kalıcı karelere ulaşmanızı sağlarlar.. Sadece doğada değil, fotoğrafın pek çok alanında yakın çekim prensiplerini ve tecrübelerini kullanarak çok faklı, sade ve minimal fotoğraflara ulaşabilirsiniz. Şunu unutmamalıyız ki, fotoğrafın en önemli ihtiyaçlarından biri "sade" liktir.. Herşeyi bir arada anlatmaya çalışırsak aslında hiçbir şeyi doğru dürüst anlatamamış oluruz. Bu nedenle fotoğrafın temelinde yatan sadelik kavramını iyi anlamaya ve kompozisyonlarımızda konumuza katkısı olmayan hiçbir ayrıntıya yer vermemeye çalışmalıyız..

Sadeleştiğimiz oranda güçlü anlatımlara ulaşabiliriz...

Macro fotoğrafın temelinde istenen konunun görüntüsünü büyütmek yatar, bu da o konuya yeterince yaklaşabilmemizle sağlanabilir. Peki biz konuya yaklaşırız da, kullandığımız objektif o kadar yakından netleme yapar mı? İşte işin içine ekipman girdi.. Bu sorunu aşabilmek için "macro objektifler" üretilmiştir.. Yani yakından netleme yapabilen objektifler..

İyi bir macro fotoğafı çekebilmek için iyi bir macro objektif olmazsa olmaz değildir elbet. Extension tubes denilen içinde optik olmayan küçük tüplerle objektifi film düzleminden uzaklaştırarak da kullandığınız objektifin daha yakından netleme yapabilmesini sağlayabilirsiniz.. Ama optik olarak macro lenslerin verdiği tada ulaşmak pek mumkün değildir sanırım.. Ayrıca Close up filtreler kullanarak da bir miktar olsun konuyu büyütebilmek söz konusudur..


Sehpa olmazsa olmazdır diyebiliriz.. Elde macro denemeleri eline çok hakım kişiler harıcınde genelde hüsran ile sonuçlanır..

Kablo deklanşör bir başka önemli araçtır.. Deklanşöre basarken makıneye vereceğimiz titreşim bile fotoğrafımızda keskinlik azalımına neden olabilir.. Bu nedenle varsa kablo deklanşör, yoksa en azından makınemizin self-timer özelliğini kullanmak, parmağımızı deklanşöre bastıktan sonra vereceğimizi titreşimi azaltmak anlamında faydalı olur..

Yakın çekimlerde dikkat etmemiz gereken bir diğer unsur Işığın doğru kullanımıdır. Elbette tüm fotoğraf yolculuğumuz boyunca aklımızda ilk şekillenmesi gereken ışık kullanımıdır, ama yakın çekimde bu daha fazla önem kazanır. Çünkü yakın çekimde ister istemez konumuzun dokusu normal bir fotoğraftan daha fazla önem kazanır. O halde ışığı doğru ölçememek, gerekli yerlerde eksi (veya artı) müdahaleleri yapamamak, yanlış ışık zamanlarında (sert ışıkta) fotoğraf çekmeye çalışmak , hep sonucunda doku kayıplarını getirir ki, macro çekimlerde doku kaybı en önemli kusurlardan birisidir..

Bu nedenle eğer güneşli bir günde macro çekeceksek ya sabah ya da akşam ışığında (ışığın yatay seyrettiği saatlerde) çalışmalıyız, ya da konularımızın üzerine düşen ışığı aydinger türü ince dokulu kağıtlardan süzerek bir şekilde yumuşatmalıyız..

Onun haricinde aslında kapalı havalar pek çoğumuz için fotoğrafa uygun olmayan havalar olarak algılansa da, aslında bulutların ardında olan güneşin ışıklarının bulutlardan doğal yollarla süzülerek gelmesi nedeniyle homojen ışık sağlarlar, ve özellikle macro ve portre çekimleri için aslında oldukça ışık anlamında uygun olanaklar sunarlar..

Kısaca tekrar etmek gerekirse:

A) Işığı anlamak ve doğru bir şekilde ışığı kullanmak
B) Sadelik.
C) Derinlik

A) Işığı Anlamak ve doğru kullanmak: Işık en temel hammaddemizdir. Işığın olmadığı yerde fotoğraf yoktur. Gözümüzle beynimizdeki bazı düzeltici bölgelerin de yardımıyla gördüğümüz bazı görüntüler, filmin veya sensörün gördüğümüz gibi kayıt edememesinden ötürü aslında göründükleri kadar "güzel" fotoğraf oluşturmazlar. Zamanla bunları çekip sonuçlarından hayal kırıklıkları yaşadıkça, hangi ışıkta nasıl karelerin oluştuğunu daha iyi anlayacaksınız..

Işığı biraz incelemeye çalışırsak, geliş açılarına göre:

1) Cephe ışığı: Normal ışık olarak da adlandırdığımız cephe ışığı direkt olarak ön yüzden gelen bir ışık türüdür. Açı ile gelmediği için gölge oluşturmaz bu nedenle derinlik hissi ve üç boyut etkisi yaratamaz. Genelde pek tercih etmediğimiz bir aydınlanma türüdür..

2) Tepe ışığı: Işığın tepemizden geldiği gün ortası zamaanlarda oluşan bir aydınlanma biçimidir. Gölgeler kısadır, derinlik hissi azdır Renkler doygun değildir ve kontrast çok fazladır. Bu ışık türü de fotoğrafta pek tercih edilmez..

3) Yanal Işık: Gün doğumu ve gün batımı dönemlerinde ışığın yatık bir açıyla geldiği bir aydınlanma biçimidir. Tüm fotoğraf severlerin sevdiği ışık lezzeti bu saatlerde yakalanır. Ayrıca yatık bir açıyla geldiği için gölgelerin boyu uzar, şekiller oluşturarak 3. boyut etkisi ve derinlik katarlar..Rölief etkisinin maksimum olduğu bu nedenle de dokuların, kabartmaların en çok ortaya çıkartılabildiği bir ışık türüdür yanal ışık..

4) Ters Işık: Adı üzerinde.. Ters ışık.. Sizi vezir de eder rezil de. Çok etkileyici kareler de çıkartabiliriz, çok önemli pozlama hataları da yapabiliriz.. Konumuz Işık kaynağı ile biizm aramızdadır.. Işık geçirgen nesneleri çekiyorsak, (yapraklar vs) renkler ortaya çıkar.. Ters ışık da fotorğafçıların çok sevdiği bir ışık türüdür.. Özellikle silüet çekimlerinde güzel başarılı anlatımlar yakalanabilir..

5) Homojen ışık: Son olarak da bulutlu havalarda karşılaştığımızı homojen ışıktan bahsedelim. Gölgeler çok azalır , derinlik hissi düşer.. Ama homojen aydınlatma, özellikle portre çekimlerinde ve bazı durumlarda macro çekimlerinde işimize yarayabilir.. Renkler canlı olmamakla birlikte ton skalasında zenginleşirler.. Özellikle polarize filtremizi doğru kullanarak konumuzun dokusunu çok başarılı bir şekilde ortaya çıkartma şansımız artar..


B) SADELİK: Fotoğrafın her alanında, anlatım gücümüz karemizin sadeliğiyle doğru orantılıdır. Sadelik hem teknık olarak , hem ışık olarak, hem de anlatım olarak sağlanabilir. Teknık olarak Sadeliğe ulaşmamızın en önemli yolu Alan derinliği kavramını kullanmamızdır. Konumuzun net , diğer alanların flu olması olarak basitçe özetleyebileceğimiz alan derinliği kavramı, bir fotoğrafçının elinde bulunan en önemli enstrumanlardan biridir desek her halde yanlış olmaz.. Işık olarak sadeleştirme ise aydınlık bölgedeki konumuzun üzerinden spot olatak ışık okuyarak, fonda kalan az ışıklı bölgeyi daha karartarak konumuzu öne çıkartmaktır.. Anlam olarak sadeleşme ise konu seçiminde gerek renkler olsun, gerek anlamlar olsun gerek formlar olsun anlatımımızı destekleyen unsurların kullanılması, anlatıma zarar verecek unsurların ise kadrajdan çıkarılmasıdır..

C) DERİNLİK: Fotoğraf düzlemi 2 boyutludur. Ancak bizler "fotoğrafçılar" olarak bu iki boyutu delmeli ve gerek teknığımızle, gerekse anlatımımızla bakıldığında 3. boyutun hissedilebileceği kareler üretebilmeliyiz. İlk olarak kullanabileceğimiz perspektif yerleştirmedir. Öndekiler büyük, arkadakiler küçüktür. Bu sıralamayı kullanarak karelerimize derinlik katabiliriz. Ayrıca bazen atmosferin bizlere sunduğu öndeki cisimlerin koyuluğunun fazlalığı, arkaya doğru gittikçe koyulukların azalması hissi de fotoğrafımıza derinlik katabilir.. Ayrıca sis de , etraftaki başkadumanlar tozlar vs de doğru kullanılabilirse derinliğin artmasına katkı sağlarlar.. Yine yatay ışık altında uzamış gölgelerden yararlanmak da fotoğrafımızın derinliğini arttırmak anlamında işimize yarar.

Birkaç örnek fotoğrafımla, yukarıda açıklamaya çalıştıklarıma görsel destek sağlamaya çalışırsak:

HOMOJEN IŞIK 

YOĞUN ALAN DERİNLİĞİ KONTROLÜ İLE SADELEŞME 

IŞIK KULLANARAK SADELEŞTİRME 

KONTROLLÜ ALAN DERİNLİĞİ İLE HEM SADELEŞME HEM DE MEKAN HAKKINDA BİLGİ VERME 

  YANAL IŞIĞIN YARATTTIĞI GÖLGELERDEN DERİNLİK İÇİN YARARLANMA.. (IŞIK-GÖLGE KULLANIMI)

  TERS IŞIK (SİLÜET TEKNİĞİ ) --- (İLE ŞİİR YAZMA )



(NOT: Son 3 kare yakın çekim değil elbet ama, yanal ışık ve ters ışık kullanımları için taranmış olarak sadece bu fotoğraflarım vardı elimde, arşivimin büyük bir bölümü dia pozitif ve siyah beyaz negatif, bir çoğu taralı halde değil. Lütfen kusuruma bakmayın bu son üç kare için.. Yakın çekim örneklerimden eklemek isterdim ama, taratıp hazırlamam zaman alır o nedenle bu kareleri konunun anlatımı için kabul edin lütfen.. )

Saygılarımla

Selamlar

HAKAN HATAY

15/05/2006